Celiakia – objawy u dorosłych które łatwo przeoczyć. Sprawdź, czy dotyczą też Ciebie!

Wiele osób przez lata żyje z celiakią, nie wiedząc, że to właśnie gluten stoi za ich dolegliwościami. U dorosłych objawy tej choroby bywają mylące – od bólów brzucha po przewlekłe zmęczenie i bóle stawów. Dowiedz się, jak rozpoznać celiakię, jakie badania wykonać i jak ją skutecznie leczyć dietą bezglutenową.

Zacznij tutaj: czym jest celiakia?

Objawy celiakii u dorosłych – jak rozpoznać chorobę trzewną?

Celiakia u dorosłych to choroba o wielu twarzach. Objawy celiakii mogą być bardzo różne – od typowych dolegliwości ze strony układu pokarmowego, po objawy pozajelitowe, które na pierwszy rzut oka wcale nie kojarzą się z nietolerancją glutenu. Właśnie dlatego rozpoznanie choroby często trwa latami.

Celiakia jest autoimmunologiczną chorobą o podłożu genetycznym, a jej objawy wynikają z reakcji organizmu na gluten – białko występujące w pszenicy, życie i jęczmieniu. U osób z celiakią spożycie glutenu prowadzi do uszkodzenia kosmków jelitowych, co zaburza wchłanianie składników odżywczych i powoduje szereg dolegliwości.

Najczęstsze objawy celiakii u dorosłych

U dorosłych celiakia nie zawsze daje typowe dolegliwości ze strony brzucha – czasem zaczyna się od zmęczenia, anemii czy bólów głowy. Warto więc poznać najczęstsze objawy, by nie przeoczyć sygnałów, jakie wysyła organizm.

Objawy jelitowe (ze strony układu pokarmowego)

U wielu osób dorosłych dominują objawy jelitowe, które mogą przypominać inne choroby przewodu pokarmowego, np. zespół jelita drażliwego. Do najczęstszych należą:

• przewlekła lub nawracająca biegunka,
• ból brzucha, uczucie pełności i wzdęcia,
• nadmierne gazy, przelewanie w brzuchu,
• utrata masy ciała mimo prawidłowego apetytu,
• tłuszczowe stolce i nieprzyjemny zapach stolca,
• nudności i wymioty.

W wyniku zaniku kosmków jelitowych dochodzi do upośledzonego wchłaniania składników odżywczych, co prowadzi do wielu objawów ogólnych.

Charakterystyczne objawy pozajelitowe (poza układem pokarmowym)

U dorosłych często dominują objawy pozajelitowe, przez co celiakia bywa błędnie diagnozowana jako anemia, depresja czy alergia. Typowe symptomy to:

• przewlekłe zmęczenie, osłabienie, senność,
• niedokrwistość z niedoboru żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12,
• bóle głowy i problemy z koncentracją,
• bóle stawów i mięśni,
• zmiany skórne – zwłaszcza opryszczkowate zapalenie skóry (skórna postać celiakii),
• wypadanie włosów, łamliwość paznokci, bladość skóry,
• zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne, takie jak neuropatie, depresja, lęk, drażliwość,
• problemy z płodnością, poronienia, nieregularne miesiączki,
• afty w jamie ustnej, sucha skóra, pękające kąciki ust.

Te objawy celiakii u dorosłych nie zawsze pojawiają się jednocześnie – czasem występuje tylko jeden, przez co choroba może pozostać nierozpoznana przez wiele lat.

Nietypowe objawy celiakii

Celiakia może objawiać się również w sposób nietypowy, bez wyraźnych dolegliwości jelitowych. U niektórych osób pojawiają się objawy przypominające inne choroby:

• osteoporoza i częste złamania mimo młodego wieku,
• problemy z tarczycą (np. choroba Hashimoto),
• niskorosłość lub opóźnione dojrzewanie,
• zaburzenia miesiączkowania,
• zmiany nastroju lub stany depresyjne,
• drętwienie kończyn, zawroty głowy, zaburzenia równowagi.

W takich przypadkach mówi się o tzw. celiakii nietypowej lub niemej, gdzie objawy są pozornie niezwiązane z układem pokarmowym.

Jak odróżnić celiakię od nietolerancji glutenu?

Część osób eliminuje gluten, bo po jego spożyciu odczuwa dyskomfort. Warto jednak odróżnić celiakię od nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. W przypadku celiakii mamy do czynienia z reakcją autoimmunologiczną, obecnością przeciwciał i zanikiem kosmków jelitowych, co potwierdzają badania laboratoryjne. Nietolerancja glutenu nie powoduje takich zmian i zwykle ma łagodniejszy przebieg, choć objawy (np. bóle brzucha, biegunki, wzdęcia) mogą być podobne.

Kiedy wykonać badania w kierunku celiakii?

Jeśli obserwujesz u siebie objawy takie jak:

• przewlekła biegunka lub zaparcia,
• ból brzucha i wzdęcia po spożyciu produktów glutenowych,
• utrata masy ciała, niedokrwistość, osłabienie,
• bóle głowy, bóle stawów lub zmiany skórne –

Warto skonsultować się z lekarzem gastroenterologiem i wykonać badania diagnostyczne celiakii:

• testy przeciwciał (tTG, EMA), 
• badania genetyczne HLA-DQ2/DQ8 
• jeśli to konieczne, biopsję jelita cienkiego.

Nie należy samodzielnie eliminować glutenu przed wykonaniem badań – może to zaburzyć wyniki i utrudnić rozpoznanie choroby.

Dlaczego objawy celiakii warto leczyć jak najwcześniej?

Nieleczona celiakia powoduje trwałe uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego, prowadząc do niedoborów, osteoporozy, zaburzeń neurologicznych, a nawet nowotworów.
Leczenie celiakii polega na ścisłym wykluczeniu glutenu z diety – już po kilku tygodniach od wprowadzenia diety bezglutenowej większość pacjentów odczuwa poprawę.

Wczesne rozpoznanie i leczenie to nie tylko sposób na ustąpienie objawów, ale przede wszystkim ochrona zdrowia i komfortu życia na długie lata.

Celiakia u dorosłych może objawiać się setką różnych symptomów – od bólu brzucha i biegunki, po zmęczenie, bóle głowy i zaburzenia nastroju. Jeśli podejrzewasz u siebie nietolerancję glutenu lub objawy choroby trzewnej, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.
Odpowiednia diagnostyka i leczenie celiakii pozwalają wrócić do pełni zdrowia – wystarczy konsekwentnie przestrzegać diety bezglutenowej.

Źródła:
https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/celiakia/
https://celiakia.pl/celiakia/celiakia/