Choroba Duhringa — skórna postać celiakii, którą łatwo pomylić z alergią. Oto objawy, których nie wolno zignorować

Choroba Duhringa, nazywana także opryszczkowatym zapaleniem skóry, to skórna postać celiakii, która manifestuje się silnie swędzącymi, symetrycznymi zmianami skórnymi. Choć objawy są widoczne na skórze, podłożem choroby jest reakcja autoimmunologiczna na gluten zachodząca w jelicie cienkim. W tym poradniku wyjaśniamy, jak rozpoznać chorobę Duhringa, które objawy są charakterystyczne, jak wygląda diagnostyka i dlaczego dieta bezglutenowa jest podstawą leczenia.

Czym jest choroba Duhringa (choroba Dühringa)?

Choroba Duhringa, nazywana też opryszczkowatym zapaleniem skóry, to skórna postać celiakii — czyli autoimmunologicznej, przewlekłej choroby związanej z nietolerancją glutenu. Mimo że objawy widoczne są na skórze, proces chorobowy zaczyna się w jelicie cienkim, gdzie gluten wywołuje reakcję immunologiczną prowadzącą do uszkodzenia kosmków jelitowych.

To właśnie dlatego choroba Duhringa jest ściśle związana z celiakią, a u ponad 90% pacjentów stwierdza się takie same zmiany jelitowe jak w klasycznej postaci choroby trzewnej — nawet jeśli osoba chora nie odczuwa żadnych objawów ze strony układu pokarmowego.

Autoimmunologiczny charakter choroby

Choroba Dühringa rozwija się wtedy, gdy organizm reaguje na gluten w sposób nieprawidłowy i zaczyna produkować przeciwciała IgA, które odkładają się w skórze — szczególnie w brodawkach skórnych. Te złogi IgA wywołują intensywny świąd i powstawanie:

• grudek,
• rumienia,
• drobnych pęcherzyków przypominających opryszczkę.

Równolegle u wielu pacjentów występuje zanik kosmków jelita cienkiego, tak jak w celiakii jelitowej.

Jak choroba Duhringa różni się od klasycznej celiakii?

Element	Choroba Duhringa	Celiakia jelitowa
Dominujące objawy	skórne (pęcherzyki, świąd)	jelitowe (biegunka, ból, wzdęcia)
Zanik kosmków jelitowych	bardzo częsty	zawsze obecny
Objawy jelitowe	mogą nie występować	zwykle obecne
Lokalizacja zmian	łokcie, kolana, pośladki, twarz	jelito cienkie
Reakcja na gluten	gwałtowna	silna

Najważniejsza różnica: w chorobie Duhringa objawy są widoczne na skórze, a nie w jelitach, ale mechanizm choroby jest ten sam — autoimmunologiczna reakcja na gluten.

Sprawdź też: celiakia – co to jest?

Kto najczęściej choruje? Grupa ryzyka

Choroba Duhringa pojawia się zazwyczaj:

• między 14. a 40. rokiem życia,
• częściej u mężczyzn niż u kobiet,
• częściej u osób z innymi chorobami autoimmunologicznymi (np. Hashimoto, cukrzyca typu 1),
• w rodzinach, w których występuje celiakia.

To choroba przewlekła, ale u większości pacjentów — przy odpowiednim leczeniu — można osiągnąć długotrwałą remisję.

Objawy choroby Duhringa – jak wygląda zapalenie opryszczkowate skóry?

Choroba Duhringa wyróżnia się bardzo charakterystycznymi objawami skórnymi. Zmiany są swędzące, symetryczne i nawracające, często zlokalizowane w tych samych miejscach na ciele. U większości pacjentów pojawiają się:

Drobne pęcherzyki i grudki

Zmiany wyglądają jak opryszczka (stąd nazwa choroby: opryszczkowate zapalenie skóry), ale są bardziej liczne i towarzyszy im silny świąd.

Symetryczne rozmieszczenie zmian

Typowy objaw diagnostyczny — jeśli grudki występują po jednej stronie kolana, niemal zawsze pojawią się po drugiej.

Rumień i zaczerwienienie

Skóra w obrębie zmian jest podrażniona, czerwona i wyraźnie zaogniona.

Intensywny, piekący świąd

To najbardziej charakterystyczny objaw choroby Duhringa.
Pacjenci często mówią, że „świąd doprowadza do szaleństwa”, a drapanie przynosi ulgę tylko na chwilę.

Mikropęcherzyki pękające przy drapaniu

Powodują tworzenie się strupków i niewielkich nadżerek.

Zobacz też: celiakia – objawy skórne, które musisz znać

Lokalizacja zmian — gdzie najczęściej pojawia się choroba Duhringa?

Zmiany skórne najczęściej występują na:

• łokciach,
• kolanach,
• pośladkach,
• okolicy krzyżowej,
• twarzy,
• linii włosów,
• ramionach.

Warto podkreślić, że zmiany pojawiają się w tych samych miejscach przy każdym nawrocie — to kolejny wyróżnik tej choroby.

Objawy pozaskórne w chorobie Duhringa

Choć choroba Duhringa jest skórną manifestacją celiakii, pacjenci często mają także objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• wzdęcia,
• biegunka,
• bóle brzucha,
• spadek masy ciała,
• niedokrwistość,
• wahania energii i zmęczenie.

To efekt zaburzeń wchłaniania spowodowanych zanikiem kosmków jelitowych, który występuje u większości osób z chorobą Duhringa.

Objawy choroby Duhringa vs inne choroby skóry

Schorzenie	Co widać?	Co różni je od choroby Duhringa?
Choroba Duhringa	symetryczne grudki, mikro-pęcherzyki, świąd	zależne od glutenu, IgA w skórze
Alergia kontaktowa	miejscowy rumień	brak symetrii, brak złogów IgA
Łuszczyca	łuski, tarczki	brak pęcherzyków
Opryszczka	pojedyncze duże pęcherze	brak symetrii, inny wygląd
AZS	sucha, swędząca skóra	niesymetryczne zmiany, inna etiologia

Diagnostyka choroby Duhringa – krok po kroku

Rozpoznanie choroby Duhringa nie opiera się wyłącznie na oglądaniu skóry. To jedna z tych chorób, w których diagnostyka musi obejmować zarówno skórę, jak i jelito cienkie, bo zmiany immunologiczne występują w obu miejscach równocześnie. Kluczowe jest wykrycie złogów IgA w skórze oraz potwierdzenie reakcji autoimmunologicznej typowej dla celiakii.

Kiedy podejrzewać chorobę Duhringa?

Na chorobę Dühringa trzeba zwrócić uwagę, gdy pojawiają się:

• bardzo intensywnie swędzące grudki i pęcherzyki,
• symetryczne rozmieszczenie zmian,
• nawracające wysypki, szczególnie po spożyciu glutenu,
• zmiany w okolicy łokci, kolan, pośladków czy linii włosów,
• objawy jelitowe (biegunki, wzdęcia) lub objawy złego wchłaniania (niedobory, anemia).

Zobacz koniecznie: czy celiakia jest dziedziczna?

Badania, które wykonuje się przy podejrzeniu choroby Duhringa

W diagnostyce choroby Duhringa stosuje się trzy filary:

1. Biopsję skóry.
2. Badania serologiczne (przeciwciała).
3. Ocenę jelita cienkiego.

Razem tworzą pełny obraz choroby.

Jak długo czeka się na rozpoznanie?

Choroba Duhringa bywa mylona z:

• łuszczycą,
• atopowym zapaleniem skóry,
• alergią kontaktową,
• trądzikiem,
• opryszczką,
• pokrzywką.

Średni czas od pojawienia się objawów do diagnozy to kilka lat. Dlatego tak ważne jest, aby przy symetrycznych wysypkach zlecić diagnostykę w kierunku choroby Duhringa.

Co zrobić, jeśli podejrzewasz chorobę Duhringa?

• zgłoś się do dermatologa lub gastroenterologa,
• nie eliminuj glutenu przed diagnostyką (fałszywie ujemne wyniki!),
• poproś o biopsję skóry, najlepiej w ośrodku doświadczonym w diagnozie skórnej postaci celiakii,
• wykonaj badania przeciwciał IgA.

Choroba Duhringa a celiakia – jak są powiązane?

Choć choroba Duhringa manifestuje się przede wszystkim na skórze, jej źródło znajduje się w jelicie cienkim — dokładnie tak samo jak w klasycznej celiakii. 

Celiakia vs choroba Duhringa – podobieństwa i różnice

Cecha	Celiakia	Choroba Duhringa
Typ choroby	autoimmunologiczna	autoimmunologiczna
Lokalizacja objawów	jelita	skóra
Uszkodzenie kosmków jelitowych	✔	✔ (u 80–90% pacjentów)
Przeciwciała IgA	✔	✔
Reakcja na gluten	✔	✔
Leczenie	dieta bezglutenowa	dieta bezglutenowa + unikanie jodu

Dlaczego jedynym leczeniem obu chorób jest dieta bezglutenowa?

Bo zarówno w jelicie, jak i w skórze reakcję zapalną uruchamia kontakt z glutenem.
Wykluczenie glutenu z diety:

• zatrzymuje stan zapalny,
• cofa zanik kosmków,
• powoduje ustąpienie zmian skórnych,
• zapobiega powikłaniom.

Choroba Duhringa wymaga takiej samej czujności jak celiakia jelitowa, bo tylko konsekwentna dieta bezglutenowa i właściwa diagnostyka pozwalają zatrzymać stan zapalny oraz uniknąć trwałych powikłań skórnych i jelitowych.